Thursday, March 5, 2015

MERIT SHOULD DRIVE PUBLIC SERVICE



    ( My brief in vandag se BusinessDay)                                                                       
                                                                                               
The public service as an independent bureaucratic institution is severely threatened by the Zumafication of the African National Congress (ANC). Service delivery is seriously hampered by the erosion of expertise at all three levels of government and the politicising thereof with cadre deployment. Even the South African Revenue Service's ability to generate an income for the government has been weakened lately, as Zuma loyalists stop at nothing to protect his inner circle.  The separation between party and state is becoming blurred as the ANC fights for political survival.

In his book, Political Order and Political Decay,  US political scientist, Francis Fukuyama argues that a strong, effective, autonomous public service that is merit driven is a precondition for successful political development to assure a democracy that is regarded legitimate and is working for the benefit of citizens.

Even Germany, Prof Fukuyama demonstrates in his book, had a fairly independent bureaucratic governmental institution that withstood the Nazi experiment to lay the foundation for the strong Germany of today. Despite its autocratic rule today,  Prof Fukuyama writes than the Qin and subsequent dynasties in China relied heavily on autonomous, merit-driven bureaucracies. This explains to an extend why China is so powerful today.

The public service in Greece has been in trouble for many decades as the bureaucracy in this country suffered under party-political patronage and has been robbed of independence and merit.  This explains the unfortunate position Greece finds itself in today.

To avoid a Greek tragedy in SA , we need to reconsider the integrity of our public service. A public service must be autonomous, merit driven, corruption-free and effective to support a viable democracy.

Sunday, February 15, 2015

NUWE GESLAG SKRYWERS MOET STEEDS VRAE VRA

( My brief in die Beeld van Vrydag 13 Februarie 2015 )

By sy ​afsterwe word André P. Brink se oeuvre tereg in eervolle herinnering geroep deur letterkundiges en akademici.
Brink se werk, waarvan die strekking soos Beeld dit beskryf, ’n littérature engagée was – in Afrikaans beskryf as “betrokke letterkunde” – het ’n enorme bydrae gelewer tot die broodnodige protes teen ’n verdrukkende politieke stelsel wat moreel onverdedigbaar was.
Dat die Afrikaanse letterkunde sekerlik beskeie in vergeleke met dié van ander tale is, maak sy trotse tradisies en prestasies juis indrukwekkend.
Saam met Brink het baie ander skrywers hul konserwatiewe lesersgehore met dapperheid uitgedaag om gevestigde waardestelsels en wêreldbeskouings in her­oënskou te neem.
Die oorgang na ’n volwaardige demokrasie waarin alle Suid-Afrikaners se burgerskap en menseregte ten volle erken is, sou nie moontlik gewees het sonder hierdie merkwaardige skrywers nie.
’n Tergende vraag wat hom by my aanmeld, is of die huidige regime se hubris en onverantwoordelike regeringspraktyke eweneens deur ’n nuwe geslag skrywers uitgedaag word.
En ook: Is daar ’n leeskultuur by die tradisionele ANC-ondersteuner by wie skrywers ongemaklike vrae oor die stand van sake kan aktiveer?
’n Tradisie en kultuur van “lojale verset” (N.P. Van Wyk Louw) was nog nooit so noodsaaklik as juis nou nie.

Thursday, February 12, 2015

SOEK STERK NA SAMEBINDENDE FAKTORE

(My brief wat in die Beeld van 5 Februarie geplaas is.)

Dat daar opnuut 'n vesugting na nierassigheid en konstruktiewe nasiebou is, is min of meer die kernpunte wat genoem is tydens 'n huldigingsgeleentheid vir die F.W. de Klerk-toespraak van 2 Februare 1990. 
Die staatsmanskap van mense soos mnr. Kgalema Motlanthe laat 'n mens die vraag vra of daar nie meer sulke talent binne die ANC is nie.
Laat ons eerlik wees,  wat nasiebou betref is ons nie waar ons moet wees nie.  Ons soeke na samebindende simbole verdien dringende aandag.
 Wat ons egter moet besef, is dat samebindende simbole deur gedeelde waardes onderlê moet word. En dis waar die knoop lê.
Gedeelde waardes is nie iets op 'n stuk papier of lap wat by sportbyeenkomste uitgepluk word nie. Dit moet deel wees van ons kollektiewe psige en elke dag geleef word. 
Ek meen die kernwaardes waarop nasiebou moet steun, sluit in:

▪️Nie-rassigheid;
▪️Inklusiwiteit wat diversiteit erken;
▪️Uitnemendheid wat prestasie beloon om swak diens te neutraliseer;
▪️Korrupsievrye oftewel skoon regering;
▪️Staatsmanskap wat bo eng party politieke belange uitstyg; en
▪️Sosiale kohesie.


Die soeke na samebindende simbole is akuut belangrik. Sonder gedeelde waardes  sal ons nie vordering maak in ons strewe om nasiebou bestendig te maak nie.

Monday, February 9, 2015

ANDRÉ P BRINK (1935 - 2015)

Hiermee 'n essay ( 2009) by geleentheid van André P se afsterwe.


YOU ONLY LIVE TWICE – ‘N LITERÈRE-ETE SAAM MET ANDRÉ P BRINK

Die Insig-boeketafel word op ‘n warm Saterdagmiddag by die Centurion Lake Hotel gehou. Ons tafel is vlak voor die verhogie waar Ruda Landman die onderhoud met André P Brink sal voer. Dit val saam met die bekendstelling van Brink se memoir – Vurk in die pad. 
Die voorgereg is ‘n vars biltongslaai wat ek afsluk met ‘n koel Merlot van Laborie. Ons kuier gesellig saam met ons tafelgenote. Die tafel is gedek, letterlik en figuurlik, vir ‘n   letterkundige reis saam met die über Afrikaanse letterkundige.  
Ruda en Andre neem hulle plekke in op sulke groot leunstoele op die verhogie.  Ruda, intelligent en wyd belese, is die ideale persoon om ‘n onderhoud met André P Brink te voer.
Die gesprek is indringend en openhartig. Oor skrywerskap is André se mantra dit: You only live twice. ‘n Mens lewe, verduidelik hy, deur middel van ‘n reeks handelinge. Dan beleef jy dit ‘n tweede keer wanneer jy dit wat met jou gebeur het oordink, en in ‘n skrywer se geval, daaroor skryf. So plaas jy dit wat met jou gebeur binne perspektief. Jy heg waardes daaraan om sin daaraan te verleen.
Hy noem die driehoek van sy liefde vir kuns: skilderkuns, musiek en skryf. Dit is die mediums wat die mens inspan om sin te maak van hierdie ding wat ons lewe noem. Hy skryf altyd met musiek op die agtergrond, veral Mozart.
Die gesprek verskuif onvermydelik na sy verhouding met Ingrid Jonker. Hy praat oor hulle liefde en hoe stormagtig hulle verhouding was. Hy beskryf haar as beeldskoon en intelligent. Hy vertel ook van die onmoontlike eise wat sy aan hom en haar vriende gestel het. Sy het dikwels gedreig, en soms probeer, om selfmoord te pleeg. Hy onthou die dag toe hy die nuus oor haar dood ontvang het. Hulle verhouding was toe reeds ‘n paar maande iets van die verlede. Hy was so geskok dat hy vir die res van die dag blind was.
Die Sestigers, vertel hy, was nooit ‘n vaste beweging nie. Skrywers soos hyself, Chris Barnard en Breyten Breytenbach was net absoluut sat vir ‘n Afrikaanse letterkunde wat hoofsaaklik oor droogtes en sprinkaaplae gehandel het. Veral na swerfjare in Parys, destyds die mekka van avant garde kunstenaars van regoor die wêreld, het hy en ander diep onder die indruk gekom van die feit dat stories op verskillende maniere vertel kan word. Hier het hulle ook bewus geword van die eksistensialisme en dit, goddank, in ons lettere ingevoer.
Terug in Suid-Afrika en bewus van die onreg van apartheid het hy hom gou as die vernaamste eksponent van protesletterkunde gevestig. Sy boek, Kennis van die aand (1973), wat die verhaal van liefde oor die kleurgrens vertel, is die eerste Afrikaanse boek wat verban is.
Hy vertel van ‘n onlangse besoek aan ‘n Joodse museum in Pole. Hier word items van Joodse gevangenes uitgestal. Iets wat hom aangeraak het is ‘n gediggie wat ‘n kind met die hand op ‘n stuk papier geskryf het: “Hier in die konsentrasiekamp het ek nie vlinders gesien nie.”  Terwyl hy vertel raak hy so bewoë dat hy eers moet wag om sy stem terug te kry alvorens hy verder vertel. Juis daarin lê die krag van die geskrewe woord, gaan hy voort, dat daardie kind nie vlinders kon sien nie, maar dit met woorde kon herskep.
Hy vertel van sy ontgogeling met korrupsie en magsvergrype deur die ANC. Spyt is hy egter nie oor sy stryd vir vryheid en demokrasie nie. Hy sal nie die land verlaat nie omdat dit verraad sal wees teenoor sy voorgeslagte wat hulself so moeisaam hier aan die suidpunt van Afrika kom vestig het.
Na ‘n heerlike middagmaal en baie glase Merlot is dit tyd vir André om boeke te onderteken. Vir my onderteken hy ‘n Vurk in die pad (2009) en Die Ambassadeur (1963).
‘n Middag saam met een van die grotes. ‘n Viering van die literêre woord. Soos Audrey Blignault sou sê: ”‘n Blywende vreugde.”

Francois Bekker - 2009  

Monday, January 19, 2015

FW DE KLERK VERDIEN STRAATNAAM-EER

                                                    
(My brief in Vrydag se Beeld)

As daar 'n leier is wat dit  verdien om vereer te word deur 'n straat na hom te noem, is dit oudpres. FW de Klerk.

Etikette soos pragmatis, staatsman en bedrewe politkus hang gemaklik om sy nek.

My persoonlike belewenis as Afrikaner tydens sy presidentskap was dat hy die Afrikaner 'n ander gesig gegee het, 'n gesig van vredeliewende redelikheid wat ernstig is in ons soeke na 'n oplossing vir die doodloopstrast waarin ons onsself bevind het. Na die 2 Februarie 1990-toespraak kon ons as Afrikaners weer die wêreld vierkant in die oë kyk.

Sy vasberandenheid om te midde van gevreesde reaksies van die radikale linker-sowel as regterkant van die politieke spektrum en om alle  Suid-Afrikaners se menswaardigheid en volle burgerskap te erken en te herstel,  was en is merkwaardig.

Om homself uit 'n posisie van mag te onderhandel, kon sekerlik nie maklik gewees het nie. Sy toekomsvisie gebaseer op regverdigheid om sodoende 'n grondslag te lê vir 'n voorspoedige toekoms vir alle redelike Suid-Afrikaners het swaarder geweeg as eng party politieke belange. Hy is daarom paslik saam met oudpres. Nelson Mandela met die Nobelprys vir vrede  vereer.

Plek-en straatname moet histories inklusief wees om nasiebou te bevorder met die oog op 'n vredevolle en voorspoedige toekoms. FW de Klerk se nalatenskap staan in die teken van nasiebou, vrede en 'n soeke na voorspoed vir alle Suid-Afrikaners.